POSTANOWIENIA
KONWENCJI LIZBOŃSKIEJ

 

Ewa Majdowska

 

Wicedyrektor Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej

 

Historia i przyczyny powstania Konwencji

Omówienie postanowień Konwencji

---

 

Historia

Konwencja Rady Europy i UNESCO o uznaniu kwalifikacji związanych z uzyskaniem wykształcenia wyższego w Regionie Europy, zawarta w Lizbonie 11 kwietnia 1997 r., zwana jest w skrócie “konwencją lizbońską o uznaniu”.

Z propozycją opracowania takiego wspólnego dokumentu już w 1992 r. wystąpił Sekretarz Generalny Rady Europy, biorąc pod uwagę zarówno szybki wzrost liczby państw-członków tej instytucji, jak i znaczne zmiany w systemach edukacji krajów europejskich, mające miejsce już od lat sześćdziesiątych.

Przyczyny

Poparcie dla tego projektu ze strony UNESCO wynikało po pierwsze z przekonania o korzyściach, jakie z realizacji tego wspólnego przedsięwzięcia odniosą państwa członkowskie obu organizacji oraz z możliwości przełożenia kontaktów wewnątrzeuropejskich w dziedzinie oświaty i kultury na współpracę z innymi regionami świata.

Zarówno dla Rady Europy jaki i UNESCO było przy tym jasne, że wszystkie wcześniejsze konwencje europejskie obejmujące interesujące nas dziedziny są po prostu przestarzałe (pochodzą z lat 50-tych i 60-tych) i nie przystają w żaden sposób do realiów ostatniej dekady XX wieku. Dość wspomnieć o nieporównanie szerszej gamie rodzajów uczelni i form szkolnictwa wyższego, gwałtownym rozwoju prywatnych instytucji edukacyjnych – szczególnie w krajach Europy Środkowej i Wschodniej - czy też większej mobilności przedstawicieli środowisk akademickich. Przestała już zatem wystarczać konwencja z 1956 r. o równoważności okresów studiów uniwersyteckich, obejmująca wyłącznie studia języków obcych, gdyż prawie 50 lat temu w zasadzie tylko przedstawiciele tych kierunków odbywali studia częściowe za granicą.

I te właśnie przyczyny powodują, że wszelkie wielostronne porozumienia o uznawaniu akademickim nabierają w ostatnim okresie coraz większego znaczenia. Stąd też tak duża waga przypisywana jest obecnie “konwencji lizbońskiej” i praktycznemu wprowadzeniu w życie jej postanowień, jako że w praktyce powinna ona zastąpić wszystkie wcześniejsze konwencje europejskie, firmowane oddzielnie przez Radę Europy i UNESCO.

Prace przygotowawcze

Dzięki skomasowaniu wysiłków udało się w sposób znaczący zracjonalizować prace przygotowawcze a także samo opracowywanie nowej konwencji oraz uniknąć dublowania działań przez ekspertów obu organizacji. Jednym z ważnych przejawów tego ujednolicenia jest m.in. powołanie do życia sieci krajowych ośrodków informacji na temat uznawalności i mobilności akademickiej – czyli sieć ENIC, która zastąpiła działające wcześniej centra, prowadzone oddzielnie przez obie organizacje oraz nawiązała ścisłą współpracę z siecią Komisji Europejskiej NARIC, pełniącą podobną rolę w krajach członkowskich UE.

Te wstępne uwagi wypada zakończyć informacją, iż po zakończeniu prac przygotowawczych a następnie redakcyjnych nad tekstem konwencji odbyło się w listopadzie 1996 r. w Hadze spotkanie konsultacyjne przedstawicieli resortów edukacji z 46 państw – potencjalnych jej sygnatariuszy.

Przyjęcie konwencji

Konwencja natomiast w swoim ostatecznym kształcie została przyjęta na Konferencji Dyplomatycznej w Lizbonie w kwietniu 1997 roku , odbytej z udziałem 44 delegacji. Liczba pierwszych sygnatariuszy w dn. 11 kwietnia wyniosła 27 (w tym Polska – lecz z zastrzeżeniem ratyfikacji, która do chwili obecnej nie została dokonana). Następne kraje przystępowały do konwencji w dalszych terminach, sukcesywnie – tak że aktualnie lista uczestników obejmuje 39 pozycji.

Nazwa

Przechodząc teraz do omówienia niektórych ważniejszych z naszego punktu widzenia zapisów Konwencji Lizbońskiej, chciałabym zwrócić Państwa uwagę na jej tytuł. Otóż zgodnie z intencją autorów określenie “kwalifikacje związane z uzyskaniem wykształcenia wyższego” obejmuje zarówno kwalifikacje dające dostęp do studiów wyższych, jak i kwalifikacje zdobyte dzięki odbyciu tych studiów. Podobnie szeroka interpretacja powinna dotyczyć samej oceny kwalifikacji wynikających z uzyskania wykształcenia wyższego – a mianowicie może ona służyć zarówno przy podejmowaniu decyzji o tzw. uznaniu akademickim – czyli w celu dalszego kształcenia się, jak i dla innych celów (np. zawodowych).